Kolędy Polskie - Zespół Polski

Płyta Zespołu Polskiego pod kierunkiem artystycznym Marii Pomianowskiej obejmuje znane i zapomniane dawne polskie kolędy. Z okresu średniowiecza pochodzi kolęda "Z Bożego Narodzenia" będąca parafrazą łacińskiego utworu "In natali Domini". Renesans jest już okresem bujnego rozwoju twórczości kolędowej. Znamy kilkaset ówczesnych tekstów kolędowych, a kilkadziesiąt zachowanych jest z nutami. Wśród nich znana i śpiewana do dziś kolęda "Anioł pasterzom mówił"; ponadto utrwalone na płycie utwory: "Narodził się nam Zbawiciel", "Nabożna i święta żona", "Radujcie się w Panu", "Kiedy król Herod królował" i "Raduj się z tego wierny". Spośród ówczesnych znanych autorów kolęd możemy wymienić takich twórców, jak: Jan Kochanowski, Marcin Laterna, Szymon Krofey, czy Sebastian Grabowiecki i inni. Do XVII-wiecznych utworów należy zaliczyć kolędy: "Przybieżeli do Betlejem pasterze" ze zbioru Symfonie anielskie z 1630r., "Hej w dzień Narodzenia" i prawdopodobnie też tkliwą kołysankę "Gdy śliczna Panna syna kołysała".

Wiek XVIII przynosi dużą i różnorodną twórczość o tematyce bożonarodzeniowej. Komponowano wówczas liczne, wieloczęściowe kantaty wokalno-instrumentalne (zwane pastorellae), różne formy muzyczne (jak Missae, Vesperae, Motetta pastorales) oraz utwory instrumentalne o tematyce kolędowej (Sinfonia de Nativitate, Sinfonia pastoralis). Nie pomijano tworzenia i tradycyjnych kolęd o prostej formie zwrotkowej, a często o pastorałkowym ludowym charakterze, jak: "Jam jest dudka Jezusa małego". Z końca stulecia pochodzi jedna z najpiękniejszych kolęd świata - "Bóg się rodzi" Franciszka Karpińskiego i prawdopodobnie też najpopularniejsza polska kolęda "Wśród nocnej ciszy".

Wiek XIX jest okresem niezwykle bogatym w twórczość kolędową. Narodziły się wówczas takie kolędy, jak: "Dzisiaj w Betlejem", "Gdy się Chrystus rodzi", "Do szopy hej pasterze", "Boscy posłowie" i powstało wiele utworów kolędowych znanych autorów. Należy tu wymienić kolędy: "Jakaż to gwiazda" (słowa Julia Goczałkowska, melodia ks. Zygmunt Odelgiewicz), "Mędrcy świata: (słowa Stefan Bortkiewicz, melodia ks. Zygmunt Odelgiewicz), "Wesołą nowinę" (melodia Józef Wygrzewalski), "W górę serca i czoła" oraz "W żłobku na sianie" (melodia Jan Kaszycki), "Mizerna cicha stajenka licha" (sł. Teofil Lenartowicz, mel. Jan Karol Gall). Do tego pięknego tekstu Lenartowicza (1849) napisało muzykę wielu kompozytorów (J. Czubski, J. Kaszycki, S. Niewiadomski, W. Styś, E. Urbanek). W XIX stuleciu przyjęło się rozróżnienie na pieśni kolędy, śpiewane w kościołach i pastorałki śpiewane w domach.

Utwory kolędowe są niezmiernie ważne w historii muzyki polskiej. Na ich gruncie najsilniej rozwijał się nurt rodzimej, polskiej twórczości, najwyraźniej kształtował się tzw. styl narodowy w muzyce. Przejawiało się to przede wszystkim w tematyce polskiej, we wprowadzaniu do artystycznych form języka narodowego wobec panujących języków łacińskiego i włoskiego. Przejawem stylu narodowego było też wprowadzanie do twórczości kolędowej rytmiki ludowej (poloneza, mazura, oberka, krakowiaka, kujawiaka) i melodyki ludowej (dawne skale, melodyka na rozłożonym trójdźwięku). Nie można też pominąć znaczenia kolędy dla rozwoju języka rodzimego. Ileż w kolędach utrwalonych zostało imion, nazw i różnych realiów staropolskich. Kolęda polska nie była tylko religijną pieśnią obrzędową, świąteczną, ale w pewnych ciężkich chwilach pełniła rolę pieśni patriotycznej. Była symbolem i ostoją polskości, ducha narodowego. Kolędy polskie - to bogata i różnorodna twórczość literacko-muzyczna. Jest tu wielka ilość form i przedstawień twórczych. Na gruncie kolędy spotykały się, mieszały i wymieniały autorskie profesjonalne dzieła muzyczne ze spontaniczną, anonimową a oryginalną twórczością ludową. Jest to piękny przykład różnorodnej bogatej jedności rodzimej polskiej kultury. To bogactwo, wielowarstwowość, a zarazem jednolitość polskiego skarbca kolędowego - pięknie, oryginalnie i znakomicie oddaje koncepcja wykonawcza Marii Pomianowskiej i jej Zespołu Polskiego.

SPIS UTWORÓW
1. Zespół Polski Narodził się nam Zbawiciel 2:32
2. Zespół Polski Mizerna cicha 5:12
3. Zespół Polski Jam jest dutka 3:15
4. Zespół Polski Z Bożego Narodzenia 6:55
5. Zespół Polski Wśród nocnej ciszy 5:40
6. Zespół Polski Nabożna i święta żona 3:42
7. Zespół Polski Radujcie się w Panu 5:00
8. Zespół Polski Przybieżeli do Betlejem 2:50
9. Zespół Polski Gdy śliczna Panna 6:02
10. Zespół Polski Kiedy król Herod 3:18
11. Zespół Polski Hej w dzień Narodzenia 4:06
12. Zespół Polski Lulajże Jezuniu 4:29
13. Zespół Polski Raduj się z tego wierny 3:40

Posłuchaj niektórych utworów (1 minuta):

Zespół Polski - Kolędy Polskie I

Zespół Polski - Kolędy Polskie II

Zespół Polski - Kolędy Polskie III

GRA ZESPÓŁ POLSKI W SKŁADZIE:
Maria Pomianowska - śpiew (2,4,6,9,13), suka biłgorajska, fidel płocka, cytra 
Marta Stanisławska - cymbały
Małgorzata Szarlik - skrzypce żałobne
Małgorzata Śmiech - skrzypce
Paweł Kobus - flety
Michał Kulenty - flet (4)
Józef Czarnecki - basy
Robert Krajewski - puzon barokowy
Piotr Gliński - bębny

ZESPÓ WOKALNY
Ewa Wróbel
Małgorzata Słoń
Małgorzata Madejska
Anna Jakowska
Anna Jakubowska
Weronika Grozdew
Ksenia Malec - solo 12
Ilja Kiniła

Rok wydania: 1997